orkisz jary w łusce na NA KIEŁKI - siew worek 29 kg DOSTEPNY

Orkisz to dawna odmiana pszenicy, którą powszechnie uprawiano w Europie Północnej, także w Polsce, ponad 100 lat temu. Nowoczesne odmiany pszenicy zwyczajnej wyparły jednak orkisz, gdyż dają większe plony i zmniejszają koszty związane z odplewianiem ziarna.  Wieloletni brak zainteresowania orkiszem spowodowany masową produkcją pszenicy zwyczajnej wpłynął pozytywnie na te zboże. Orkisz - dzięki zapomnieniu - oparł się zabiegom uszlachetniającym, mającym na celu ulepszenie jego wymłacalności i przyswajalności nawozów sztucznych, dlatego bardzo dobrze nadaje się do uprawy ekologicznej. Natomiast uprawianie go z użyciem

nawozów sztucznych powoduje, że wyrasta zbyt bujnie i wylega. W ostatnich latach w Polsce notowany jest wzrost zainteresowania orkiszem zarówno wśród przedstawicieli nauk, rolników ekologicznych jak i konsumentów doceniających walory żywieniowe tego gatunku. Uważa się, że orkisz i jego przetwory mają korzystniejsze właściwości odżywcze niż pszenica zwyczajna.

Wymagania orkiszu

Pszenica orkisz powinna być uprawiana na glebach będących w dobrej kulturze, tzn. próchnicznych, zasobnych w składniki pokarmowe, o odczynie zbliżonym do obojętnego, odchwaszczonych i biologicznie aktywnych. Najlepiej uprawiać orkisz na glebach klas: II, IIIa i IIIb, IVa i ewentualnie IVb. Uprawa tego zboża możliwa jest nawet na glebach klasy V, ale wówczas jego wydajność jest niewielka,  a ponadto  narastają problemy z odplewianiem ziarna.

Orkisz występuje w dwóch formach - ozimej i jarej. Obecnie w uprawie dominują odmiany ozime. W moim gospodarstwie  od lat dziewięćdziesiątych uprawiamy orkisz odmiany Schwabenkorn a w tym wieku  mamy już odmianę Rotkorn Oberkulmer .

Forma ozima orkiszu doskonale rośnie w warunkach klimatu polskiego i lepiej wytrzymuje warunki klimatyczne niż pszenica zwyczajna. Charakteryzuje się też mniejszymi wymaganiami cieplnymi w ciągu całego okresu wegetacji. Rośliny rozwijają się w temperaturze niższej niż pszenica, ale ich przyrosty są powolne. Warunki pogodowe  nie mają większego wpływu na plon. Orkisz ma wymagania glebowe mniejsze niż pszenica zwyczajna, można je porównać z pszenżytem.

Siew

Dobór przedplonu zależy od żyzności gleby. Przedplon dla orkiszu może być słabszy na żyznych, typowo pszennych glebach, gdyż może ustrzec przed wyleganiem. Generalnie  orkisz ma wymagania na poziomie żyta. My po orkiszu siejemy Samopszę a później ewentualnie żyto krzycę.

Na glebach od klas I do IIIb, odpowiednimi przedplonami będą: warzywa, ziemniak, burak cukrowy i pastewny, strączkowe na ziarno (groch, bobik, łubin biały lub wąskolistny, wyka jara). Ja również sieje orkisz po orkiszu ale nie max 2 lata. Aby przygotwać dobrze stanowisko pod orkisz jary wczesną wiosna daje preparat Bacter 2.0 w dawce 1kg/ha, połączony razem z Flora humus 1 l . To daje muzykalne ożywienie mikroorganizmów w  glebie .

Poza tym ja wynikało z badań na Akademii Rolniczej w Poznaniu  bakteria Bacilus generuje z formy nie przyswajalnej do formy  przyswajalnej  do 148 kg fosforu, do 109 kg potasu i około 9 kg azotu.  Takie dawki NPK odzyskane z gleby to koszt co najmniej 1200- 1500 zł zysku dla rolnika.

Na glebach słabszych klas IVa i IVb, korzystniej jest uprawiać orkisz po najsilniejszych przedplonach, tzn. po przedplonach o dużej sile nawozowej, jak koniczyna czerwona, lucerna mieszańcowa, mieszanki motylkowatych wieloletnich z trawami, pastwiska przemienne.

W przypadku uprawy orkiszu na glebach słabszych i po słabszych przedplonach (np. na kl. IVb po buraku pastewnym) należy zrekompensować roślinie słabszą glebę i słabszy przedplon stosując 20 do 25 ton dobrze rozłożonego obornika na 1 ha. Obornik stosuje się bezpośrednio pod orkę siewną, płytko mieszając go z glebą, na ok. 10-15 cm.

W Polsce północnej siew orkiszu zalecany jest od 5 marca- jak tylko można wjechać na pole z siewnikiem. Ponieważ materiałem siewnym są kłoski, należy orkisz wysiewać na znaczną głębokość - od 3 do 6 cm. Im lżejsza gleba, tym głębszy siew. Chodzi o to, aby kłoski znalazły wystarczającą ilość wilgoci do skiełkowania.

Siew najlepiej wykonać siewnikiem przystosowanym do siewu ziarna w kłoskach, tzn. z wałkami do roślin gruboziarnistych. Dodatkowo siewnik powinien być wyposażony w gładkie lejki, by kłoski ich nie zapychały. W praktyce rozstawy rzędów orkiszu wynoszą od 17-19 cm, poprzez 22 cm, aż do 24 cm. Większa rozstawa wpływa na jakość ziarna, ale zwiększa też konkurencyjność chwastów. Można się na nią decydować, gdy pola są odchwaszczone.

Zalecana jest różna gęstość siewu, począwszy od 160-200 kiełkujących ziarniaków na 1m², aż do 250.  Co daje około 250 kg orkiszu jarego. Materiałem siewnym nie są jednak odplewione ziarniaki, a kłoski. W praktyce nie należy wysiewać mniej niż 300-350 kłosków na ha, ponieważ przy zwiększonej gęstości siewu orkisz słabiej się krzewi i wydaje krótsze kłosy. W sumie jednak plony uzyskane w warunkach małego i dużego zagęszczenia łanu orkiszu są do siebie zbliżone. Gęstszy łan ma jednak ważną zaletę, gdyż lepiej zacienia glebę oraz broni się sam przed inwazją chwastów, co ma duże znaczenie w przypadku rolnictwa ekologicznego.

Pielęgnacja

Najczęstszym zabiegiem pielęgnacyjnym jest bronowanie ja bronuje orkisz jary do 4-5 dni po siewie. Orkisz jest w łusce potrzebuje więcej wody i czasu do skiełkowania. Bronowanie 3-4 dni po siewie niszczy skiełkowane chwasty. Na wiosnę  później można bronować orkisz ostrą broną - dwukrotnie na krzyż. Niszczy ono siewki chwastów oraz wzmaga krzewienie orkiszu. Ważnym zadaniem jest spulchnienie zleżałej w zimie gleby, a także przerwanie jej jałowego parowania. Ponadto bronowanie - poprzez ograniczenie parowania - przyczynia się do ogrzania gleby, co przyspiesza mineralizację azotu oraz wegetację roślin.

Wczesną wiosną orkisz można zasilać gnojówką lub Flora humusem. Jest to wskazane szczególnie wówczas, gdy przedplon nie był zbyt silny i wcześniej nie zastosowano nawożenia obornikiem, albo jego dawka była niewielka. Gnojówka połączona z flora humusem może pomóc w regeneracji roślin po trudnej zimie. Wczesnowiosenne nawożenie gnojówką sprzyja też krzewieniu oraz wiązaniu większej liczby kłosków w kłosie. Należy ją zastosować jak najwcześniej, gdy tylko warunki polowe na to pozwolą. W praktyce stosuje się od 5 do 12 m³ gnojówki na ha. Jeżeli tylko pozwala na to stan gleby, to po nawożeniu gnojówką rolę należy zabronować.

Zbiór

Zbiór orkiszu na  ziarno zielone następuje podczas osiągnięcia przez nie dojrzałości woskowej, tzn. wówczas, gdy ze zgniatanego ziarniaka nie wypływa już mleczko. Dojrzałość woskowa utrzymuje się jednak bardzo krótko, a optymalny moment zbioru przypada na okres od początku do połowy dojrzałości woskowej

Termin zbioru zależy głównie od dwóch czynników - przeznaczenia ziarna oraz przebiegu wegetacji. Ziarno orkiszu może być zbierane po uzyskaniu dojrzałości pełnej, lub wcześniej - w fazie dojrzałości mlecznej na tzw. zielone ziarno.

Ilość uzyskania zielonego ziarna zależy przede wszystkim od zaplecza technicznego gospodarstwa. Jednorazowo nie można skosić orkiszu więcej, niż pozwalają na to urządzenia suszące. Podczas koszenia zielone ziarno ma wysoką wilgotność - rzędu 40-50%.

Natomiast ze zbiorem dojrzałego ziarna nie należy zwlekać, gdyż kłosy orkiszu są łamliwe i w pełnej dojrzałości łatwo się kruszą opadając na glebę. Dokonując zbioru kombajnem zbożowym powinniśmy zmniejszyć obroty motowidła, zostanie wówczas mniej kłosów odłamana i spadnie na ziemię. Ważne jest też ustawienie młocarni. Ponieważ ziarno zbieramy w kłoskach - razem z plewą i plewką - sita muszą być otwarte tak, ażeby przez szczeliny wpadały połamane kłosy. Ponadto trzeba zmniejszyć nadmuch.

Wydajność orkiszu wacha się w granicach od 2 do 4,5 tony kłosków i zależy od rodzaju gleby oraz przedplonu.

Orkisz to zdrowie

Wysoka zawartość białka w orkiszu (13-17%) jest wynikiem dużego udziału warstwy aleuronowej ziarniaków. W badaniach prowadzonych w Polsce średnia zawartość białka u ozimych i jarych form pszenicy orkisz była wyższa o 30-47% w porównaniu do pszenicy zwyczajnej. Co więcej, białko orkiszu charakteryzuje się wyższym stopniem strawności i wyższą jakością biologiczną. Strawność białka orkiszu przekracza 80%.

Zawartość glutenu w mące orkiszowej jest wyższa niż w pszenicy zwyczajnej. Orkisz jest wartościowym zbożem z uwagi na wysoką koncentrację składników pokarmowych. Między innymi charakteryzuje się wyższą zawartością tłuszczu na tle innych gatunków pszenicy. Szczególnie ważne są przyjazne dla serca i układu krążenia nienasycone kwasy tłuszczowe. W tłuszczu orkiszu występuje więcej fitosteroli. Dzięki nim orkisz obniża poziom cholesterolu we krwi.

Nasiona tego zboża zawierają też więcej witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, E, D) w porównaniu do pszenicy zwyczajnej. Ponadto aktywność witaminy E pochodzącej z orkiszu jest o 1/3 większa niż z pszenicy zwyczajnej. Orkisz zawiera również więcej witamin z grupy B: B1, B2 oraz PP.

Kolejną ważną cechą w ocenie walorów żywieniowych jest wysoka zawartość składników mineralnych: fosforu, żelaza i cynku, a także miedzi, manganu i kobaltu.

Smaczne pieczywo

Ziarno orkiszu i wytwarzane z niego produkty charakteryzują się niezaprzeczalnymi walorami smakowo-dietetycznymi, decydującymi o tym, że zboże to powinno być wykorzystane przede wszystkim w żywieniu człowieka. Jedynie orkisz może być spożywany w postaci tzw. zielonego ziarna, zebranego w fazie dojrzałości woskowej i wysuszonego w suszarni. Posiada ono wysoką zawartość białka, witaminy E, soli mineralnych a niewielką skrobi, dzięki czemu jest ono szczególnie cenione przez osoby dbające o szczupłą sylwetkę.

Zielony orkisz występuje na rynku w postaci całego ziarna, mąki, kaszy lub prażynek. Z dojrzałego ziarna orkiszu produkowane są następujące grupy artykułów spożywczych: odplewione ziarno, ziarno prażone, mąka razowa i biała, otręby, płatki, kasze, makarony, pieczywo i ciastka. Pieczywo wytworzone z mąki orkiszowej charakteryzuje się doskonałym, nieco korzennym smakiem i długo utrzymuje świeżość.

Orkisz jest bardzo bogaty we właściwości odżywcze, w porównaniu z innymi zbożami najwartościowszy i najzdrowszy. Orkisz jest zbożem, którego nie poddano modyfikacjom genetycznym, nie ingerowano w jego strukturę.
Orkisz ma ogromne zastosowanie, a z jego ziaren wytwarza się wiele różnych produktów, wśród których wymienić można: kasze, mąkę, pieczywo, otręby, płatki, syrop czy też kawę.

Orkisz to zboże niezwykle bogate w składniki odżywcze. 100 g produktu zapewni nawet 21% dziennego zapotrzebowania człowieka na białko i aż 30% na błonnik. Zawarty w orkiszu gluten rzadziej uczula niż zwykła pszenica i mogą go spożywać nawet osoby nietolerujące glutenu.
Orkisz posiada szeroki skład witamin i cennych minerałów takich jak: witamina A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3, B5, B6 i B9), witamina E i K oraz błonnik, cukry, skrobie, sterole, minerały-cynk, fosfor, magnez, mangan, miedź, potas, selen, sód, wapń i żelazo. W 194 g orkiszu zawiera się 246 kcal, cenne węglowodany.
Orkisz charakteryzuje się wyższą niż pszenica zawartością białka i niezwykle odżywczej warstwy aleuronowej w ziarnach. Kompozycja aminokwasów jest inna niż w białkach pszenicy, orkisz zawiera sporo lizyny i metioniny (aminokwasów niezbędnych dostarczanych wraz z dietą i niewytwarzanych przez człowieka), których brakuje pszenicy.
Zawartość makroskładników odżywczych w orkiszu (dane orientacyjne)
1. Skrobia [% suchej masy SM] 62
2. Cukry [% SM] 2,2
3. Węglowodany [% SM] 66,1
4. Błonnik ogółem [% SM] 10,9
5. Błonnik rozpuszczalny [% SM] 9,3
6. Błonnik nierozpuszczalny [% SM] 1,7
7. Białko [% SM] 15,6
8. Proporcja gliadyn do glutenin 3,5:1
9. Tłuszcz [% SM] 2,5
10. Sterole [μg/g SM] 527-963
Zawartość witamin i składników mineralnych w orkiszu
1. Wapń [mg/100 g] 27
2. Żelazo [mg/100 g] 4,44
3. Magnez [mg/100 g] 136
4. Fosfor [mg/100 g] 401
5. Potas [mg/100 g] 388
6. Sód [mg/100 g] 8
7. Cynk [mg/100 g] 3,28
8. Witamina B1 (tiamina) [mg/100 g] 0,364
9. Witamina B2 (ryboflawina) [mg/100 g] 0,113
10. Witamina B3 (niacyna) [mg/100 g] 6,843
11. Witamina B6 (pirydoksyna) [mg/100 g] 0,230
12. Witamina E [mg/100 g] 0,79

                               ziarno (Triticum spelta) szczególnie dla alergików

CHARAKTERYZUJE SIĘ WIĘKSZĄ ZDOLNOŚCIA PRZYSTOSOWAWCZĄ I ODŻYWCZĄ. PORÓWNUJĄC JĄ Z PSZENICĄ ZWYCZAJNĄ MA WIĘKSZĄ ZAWARTOŚĆ BIAŁKA (13-17%) , ZWIĄZKÓW MINERALNYCH I GLUTEN DOBRZE PRZYSWAJALNY PRZEZ NASZ ORGANIZM.

Ø Dieta Orkiszowa powoduje spadek poziomu cholesterolu we krwi

Y Jedząc ziarna Orkiszu diabetycy mogą ( po koniecznej konsultacji z lekarzem ) zażywać znacznie mniej insuliny

Y Kleiki Orkiszowe sprawdzają się najlepiej u osób z wysokim poziomem cholesterolu we krwi oraz u diabetyków

Y Ziarna Orkiszu przyspieszają przemianę materii, podczas gdy mąka Orkiszowa raczej ją spowalnia

Ø Zupa ( kleik ) z Orkiszu dla chorych na biegunkę i po świeżo przebytej operacji

Ø Ziarna Orkiszu zapobiegają powstawaniu kamieni żółciowych

Ø Orkisz szybko powoduje pozostające na długo uczucie nasycenia

Ø Orkisz może stać się wspaniałym wypełnieniem poduszek, materacy itp. poprawiając krążenie i pomagając przy wzmożonym napięciu, bólach reumatycznych lub też przy problemach ze snem.

                 Orkisz w smaku przypomina orzechy i zawiera składniki nie znajdowane w zwykłej pszenicy, które w ciele

działają jak antyutleniacze. Jest także bardzo bogaty w minerały, aminokwasy, nasycone kwasy tłuszczowe,

witaminę B, żelazo i białko.

Kupuj  u źródła z ekologicznego gospodarstwa. Tylko to daje 100% gwarancję jakości.

"Pokarm może być lekarstwem" to już dawno temu powiedział Hipokrates!

Łuska orkisz  Niezbędna do wykonania poduszki orkiszowej do spania.

Poduszka z wkładem z orkiszu wytwarzając silne pole biologiczne zbliżone do naturalnego biopola człowieka, wzmacnia i uzupełnia jego braki. Wypełnia się ją łuską orkiszu. Orkisz poprawia krążenie krwi, działa odprężająco i przeciwbólowo.

 Harmonizuje emocjonalnie, uspokaja, łagodzi stres. Zapewnia długi i głęboki sen dzięki temu, że pachnie świeżym ziarnem.  Aby wzmocnić jej działanie można ją podgrzewać w temp. 50 C. Długo utrzymuje temperaturę.

Łuski jako lek

W krajach zachodnich zmielone łuski orkiszu traktuje się również jako lek, źródło błonnika. Kąpiele w odwarach z plewek są środkiem pomocnym w wielu dolegliwościach skórnych. 

Orkisz wzmacnia ciało, jest pomocny m.in. w stanach zmęczenia, zmniejszenia wydolności organizmu, nawracających zakażeniach, alergiach, zaburzeniach przemiany wapnia, dusznicy bolesnej, dolegliwościach ze strony serca i ogólnie układu krążenia, chorobach wątroby, chorobach nerek. Poprawia trawienie oraz funkcje układu nerwowego. Dieta orkiszowa jest korzystna we wszystkich schorzeniach układu pokarmowego, leczy gorączkę, grypę, krwotok, inne choroby ostre. Kasza orkiszowa zapobiega kamicy żółciowej, zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę oraz zwiększa tempo przemiany materii, natomiast mąka zmniejsza je. Zupa jest wskazana dla osób chorych na biegunkę i po niedawno przebytej operacji. Kawa poprawia trawienie, działa lekko przeczyszczająco. Orkisz rozgrzewa ciało poprawiając krążenie krwi, przez co usuwa uczucie zimna w rękach i nogach, wzmacnia narządy zmysłów, spowalnia procesy starzenia. Badania kliniczne przeprowadzone w XX w. w Niemczech wykazały, że spożywany trzy razy dziennie orkisz z upraw ekologicznych w połączeniu z określonym sposobem odżywiania leczy m.in. alergie, cukrzycę, otyłość, stwardnienie rozsiane, AIDS, chorobę Alzhaimera, chorobę Parkinsona, anginę, reumatyzm, raka, zatrucie lekami. Jest doskonały dla osób osłabionych, wyczerpanych, niedożywionych. Produkty orkiszowe stosowane w celach leczniczych nie powinny zawierać w swoim składzie domieszek innych zbóż, ziaren lub warzyw.