Żeń-szeń na potencję i nie tylko – właściwości byliny z rodziny araliowatych

W tym miejscu przedstawimy rozmaite właściwości prozdrowotne tej cudownej rośliny i wykroczymy znacznie poza wpływ żeń-szenia na potencję. Co prawda jego koreańska (czerwona) odmiana jest często składnikiem wielu suplementów mających na celu podniesienie libido, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn, jednak spektrum dobroczynnego oddziaływania tej rośliny na organizm jest bardzo szerokie. Zajmujemy się ekologiczną uprawą tej byliny z rodziny araliowatych już od 2000 roku. 

Nasza oferta obejmuje m.in. herbatki z żeń-szenia, korzeń do żucia, napój energetyzująco-oczyszczający. W sprzedaży mamy też sadzonki żen-szenia, nadające się do upraw doniczkowych i ogrodowych. Warto pamiętać, że mimo wielu cennych właściwości nie jest on jednak zalecany m.in. osobom z hemofilią i innymi zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz hipoglikemią. Kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami serca powinny zaś skonsultować jego stosowanie z lekarzem.

Prewencja i walka z rakiem, nowotworami

Największe obserwacje w tej dziedzinie uczyniono jak dotąd w Korei Południowej w roku 1998. Przez blisko pięć lat obserwowano tam niezwykle liczną (4587 osób) grupę mężczyzn i kobiet, wszyscy powyżej 39 lat, którzy przez cały okres prowadzenia eksperymentu zobowiązani byli do zażywania żeń-szenia. Porównywano ich przy tym z inną grupą ludzi, podobnych do nich pod względem wieku, trybu życia, którzy deklarowali, że nigdy nie mieli do czynienia z tą rośliną. 

Rezultaty były tak niewiarygodne, że po ich opublikowaniu na całym świecie odezwały się głosy krytyczne. Podważano nie tylko statystyczną prawidłowość i standaryzację prowadzonych na tak szeroką skalę badań, ale również ich wiarygodność. Okazało się bowiem, że w grupie spożywającej żeń-szeń aż o 60% zmniejszyło się ryzyko zachorowania na raka, przy czym głównie dotyczyło to nowotworów płuc i przewodu pokarmowego.

Mimo że wiele ośrodków na świecie nie uznało tych wyników, sprawa warta jest niewątpliwie kontynuacji i dalszych badań. Zwłaszcza, że od czasu do czasu pojawiają się z poszczególnych ośrodków badawczych pewne sygnały, że ekstrakty z korzeni tej rośliny wykazują znaczące działanie inhibicyjne (hamujące) w stosunku do pewnych komórek nowotworowych. Propozycje jej użycia w onkologii dotyczą przede wszystkim prewencji.

Przeciwdziałanie cukrzycy

W wielu badaniach wykazano już, że żeń-szeń wykazuje działanie hipoglikemiczne (obniżające poziom cukru we krwi), stąd wiele prób stosowania go zarówno w zapobieganiu cukrzycy, jak i w trakcie leczenia jej czynnej postaci. Najlepsze rezultaty osiągnięto jak dotąd w tzw. cukrzycy wieku dojrzałego. Badania kliniczne (podwójna ślepa próba, placebo) przeprowadzono na 67 pacjentach, otrzymujących od 100 do 200 mg ekstraktu tej niezwykłej rośliny.doprowadziły do  znaczącego obniżenia poziomu cukru we krwi oraz do wyraźnej, spontanicznej poprawy poziomu aktywności  fizycznej i mentalnej badanej grupy. Szczególnie pozytywne rezultaty wykazano w badaniach na żeń-szeniem  Panax quinguefolium. (uprawianym w Polsce).

Właściwości lecznicze

W wielu publikacjach oraz ustnych przekazach podkreśla się wielokierunkowe oddziaływanie preparatów żeńszeniowych na organizm ludzki, prowadzące do poprawy jego funkcjonowania.

Streszczając, można je uszeregować następująco:

• poprawiają ogólną przemianę materii (warto wspomnieć, że takie działanie mają także np. bulwy słonecznika bulwiastego),
• zwiększają wydolność umysłową i fizyczną,
• przeciwdziałają zmęczeniu,
• regulują ciśnienie tętnicze krwi,
• wzmagają działalność enzymów ustrojowych,
• działają uodparniająco na choroby (poprzez aktywację białych ciałek krwi),
• łagodzą uszkodzenie komórek powodowane przez promieniowanie,
• zmniejszają uszkodzenie wątroby przez związki toksyczne (m.in. alkohol i leki, toksyny),
• przeciwdziałają fizjologicznym zmianom powodowanym przez stresy, dzięki temu ułatwiają przystosowanie organizmu do zmieniających się warunków środowiska,
• poprawiają pamięć,
• wzmacniają system nerwowy,
• regulują zawartość cholesterolu we krwi,
• przedłużają życie.

Między innymi udowodniono, że roślina ta stymuluje:

• wydzielanie adrenaliny,
• działanie układu sercowonaczyniowego,
• działanie układu trawiennego,
• tlenowy i beztlenowy rozkład glukozy w wątrobie i nerkach,
• funkcję gruczołów dokrewnych (w tym gruczołów płciowych – stąd wpływ żen-szenia na potencję).

Taki szeroki zakres jej oddziaływania na organizm powoduje, że uważa się ją za uniwersalne lekarstwo polecane w wielu dolegliwościach, zwłaszcza wieku starczego, między innymi:

• ogólnym osłabieniu i rekonwalescencji,
• fizycznym i umysłowym przemęczeniu,
• chorobach sercowonaczyniowych,
• przewlekłych chorobach żołądka i jelit,
• chorobach wątroby i nerek,
• cukrzycy,
• gruźlicy,
• wzmożonej senności,
• niektórych formach impotencji,
• zaburzeniach nerwowych i psychicznych,
• braku apetytu,
• chorobach nowotworowych,
• niedokrwistości.

Opracowanie i konsultacje medyczne lek. med. Teresa Greczkowska-Chmiel

Żeń-szeń  żeń-szeniowi nie równy. Żeńszeń  a żeń-szeń indyjski: czy to to samo?

Nie, żeń-szeń indyjski żeń-szeń właściwy (Panax ginseng) to dwie różne rośliny. Żeń-szeń indyjski to ashwagandha (Withania somnifera), która zawiera inne związki aktywne i ma odmienny profil działania. Choć obie rośliny zaliczane są do adaptogenów i bywają porównywane, żeń-szeń działa bardziej stymulująco, i ma w swoim zakresie też działania uspakajające co wynika z zawartych w nim ginsenozydów a ashwagandha ma charakter bardziej uspokajający.

Kiedy nie stosować żeń-szenia?

Żeń-szenia nie należy stosować w połączeniu z niektórymi lekami, np. lekami hormonalnymi – nie wiemy jak nasz organizm może zareagować.(brak badań) Żeń-szeń nie jest zalecany dla dzieci poniżej 12. roku życia, kobiet w ciąży i karmiących piersią, ze względu na brak odpowiednich badań. Ostrożność zaleca się również przy skłonności do działań niepożądanych związanych z nadmiernym pobudzeniem.  U dzieci w przypadku istniejących chorób np.: związanych z brakiem odporności ważymy  czy podawanie żeńszenia  przyniesie nam większą korzyść  w stosunku do efektów niepożądanych ze stosowania żeńszenia.

Żeń-szeń – zastosowanie: kiedy najlepiej zażywać korzeń żeń-szenia?

Po korzeń żeń-szenia najczęściej sięga się w okresach zwiększonego obciążenia fizycznego lub psychicznego. Bywa stosowany przy problemach z koncentracją, pamięcią, zmęczeniem oraz obniżoną odpornością. Żeń-szeń bywa również stosowany przed intensywnym wysiłkiem umysłowym lub fizycznym, a także jako element wspierający ogólną witalność i regenerację organizmu.

Według zaleceń  tradycyjnej medycyny chińskiej która ma nwieksze doświadczenie w stosowaniu żeńszenia, najlepszym okresem zrobienia sobie kuracji żeń-szeniem  jest  okres przełomu jesieni i zimy. Wtedy z reguły spada nasza odporność. A żeń-szeń znakomicie pobudza produkcje przeciwciał przeciw wirusowych. Żeń-szeń też pobudza produkcje  limfocytów T – odpowiedzialnych za budowanie naszej odporności.

Żeń-szeń – właściwości: co jest najważniejsze w działaniu żeń-szenia?

Najważniejszą cechą żeń-szenia jest jego szerokie spektrum działania, typowe dla adaptogenów. W tekście podkreślono wpływ na odporność, wydolność fizyczną i umysłową, koncentrację, pamięć oraz odporność na stres. Kluczową rolę odgrywają ginsenozydy – odpowiedzialne m.in. za działanie antyoksydacyjne, adaptogenne i wspierające ogólną kondycję organizmu.

Związki aktywne obecne w korzeniu żeń-szenia,  ginsenozydy  też są nazywane panaxozydami,  od nazwy łacińskiej żeńszenia panax. Nazwa żeńszenia panax z łaciny znaczy wyleczyć wszystko. Stąd tak szeroki zakres działania żeńszenia.

Surowcem leczniczym jest jej korzeń. Zawarte w nim unikalne, spotykane tylko u żeń-szenia substancje biologicznie czynne noszą nazwę ginsenozydów (panaxozydów). Pod względem chemicznym są to glikozydy o charakterze saponin triterpenowych. Dotychczas wyodrębniono około 16 ginsenozydów. To one  odpowiedzialne są za tak szerokie spektrum działania i właściwości tej pochodzącej z Dalekiego Wschodu byliny. niemniej żeńszeń jest jest uprawiany w naszym gospodarstwie ekologicznym  juz o poczatku lat dziewiędziesiątych ubiegłego wieku.

Ponadto zawiera ona mikro i makroelementy, pierwiastki śladowe i witaminy. Są nimi:

• witamina A,
• witaminy B1 i B2,
• witamina C,
• wapń,
• miedź,
• fosfor,
• cynk i witamina A,
• wapń,
• miedź,
• fosfor,
• cynk,
• potas,
• żelazo,
• magnez,
• sód,
• siarka,
• molibden,
• w sumie prawie 200 składników.

Zarówno tradycyjna medycyna chińska, jak również współczesne doświadczenia dowodzą, że korzeń żeń-szenia:

• przeciwdziała zmęczeniu, znużeniu, bez użycia kofeiny energizuje organizm,
• działa pobudzająco (zwiększając witalność u kobiet i mężczyzn),
• wzmacnia system nerwowy,
• przeciwdziała skutkom stresu fizycznego i emocjonalnego,
• stymuluje układ immunologiczny (odpornościowy) organizmu,
• wzmacnia pamięć, procesy myślenia i kojarzenia,
• wspomaga w leczeniu AIDS i gruźlicy,
• obniża poziom cholesterolu we krwi (sprawcy miażdżycy i nadciśnienia – podobne działanie wykazuje m.in. czosnek niedźwiedzi),
• przyspiesza gojenie ran (w postaci maści),
• pobudza produkcję przeciwciał przeciwwirusowych,
• obniża ryzyko wykrzepiania wewnątrznaczyniowego,
• pomaga w kontroli cukrzycy poprzez obniżanie poziomu cukru we krwi,
• zmniejsza uszkodzenie komórek wywołane szkodliwym promieniowaniem,
• chroni wątrobę przed ubocznymi skutkami działania leków, alkoholu i toksyn,
• działa jak antyoksydant, zapobiegając gromadzeniu się w organizmie uszkodzonych komórek,
• odgrywa znaczącą rolę w zwalczaniu raka,
• podwyższa jelitowe wchłanianie czynników odżywczych,
• zmniejsza zmęczenie, redukuje bóle mięśniowe, przyspiesza powrót do spoczynku po wysiłku fizycznym,
• dozwolony do stosowania przez sportowców (brak działania dopingującego).

Działanie przeciwmiażdżycowe - w badaniach

                W badaniach na komórkach nabłonka aorty cieląt wykazano ochraniające  działanie  ginsenozydów przeciwko uszkodzeniom przez wolne rodniki. W wyniku przeprowadzonych  badań wykazano, że ginsenozydy mogą być skuteczne w zapobieganiu miażdżycy naczyń. Działanie przeciwrodnikowe wyciągów żeńszeniowych zapobiega nadmiernemu utlenianiu się frakcji „złego cholesterolu LDL.

            W doświadczeniach ze szczurami, u których wywołano alteriosklerozę przy pomocy Trytonu, po podaniu żeń-szenia zaobserwowano znaczny spadek cholesterolu całkowitego oraz trójglicerydów (tłuszcze) w surowicy krwi

Skutki uboczne i przeciwwskazania stosowania żeń-szenia

Żeń-szeń uchodzi za bezpieczną roślinę leczniczą, jednakże nie można wykluczyć wystąpienia skutków ubocznych. Z reguły wynika to ze stosowania nadmiernych dawek (znacznie przekraczających normę) bądź łączenia z niektórymi, stale przyjmowanymi lekami.

Czy żeń-szeń ma skutki uboczne? Co warto wiedzieć?

Potencjalne skutki „przedawkowania” korzenia żeń-szenia to problemy żołądkowe i nudności. Ponadto mogą wystąpić symptomy odwrotne od oczekiwanych po suplementacji, czyli nadmierna  nadpobudliwość, ból głowy i kłopoty ze snem. Prawdopodobieństwo bezsenności występuje także przy zbyt późnym, wieczornym przyjmowaniu. wynika to z tego że żeńszeń skraca czas potrzebny do  regeneracji naszego organizmu czyli do zmniejsza ilość godzin snu.

Źródła: