Właściwości owsa, Niezapomniany owies – eko jedzonko..

W ostatnich czasach a szczególnie po kresie „pseudopandemii” znacznie wzrosło zainteresowanie zdrowym stylem życia, a co za tym idzie również zdrową, ekologiczną  żywnością. Ludzie coraz częściej szukają produktów dostarczających jak najwięcej wartości odżywczych, o niskiej kaloryczności oraz mających prozdrowotne działanie. Producenci żywności starają się sprostać oczekiwaniom konsumenta i proponują żywność wytwarzaną z niekiedy już zapomnianych surowców. Jednym z takich surowców jest niezwykle cenny, mający dobroczynne właściwości – owies [4].

Owies – jedno z najzdrowszych zbóż, bogate w składniki bioaktywne, a tym samym niezwykle wartościowe dla zdrowia człowieka zaliczane jest do żywności funkcjonalnej [5]. Co takiego kryje się w składzie owsa i decyduje o jego atrakcyjności żywieniowej?

W składzie tego zboża znajdziemy m.in rozpuszczalne w wodzie β-glukany, związki wykazujące właściwości przeciwutleniające (kwas fitynowy, tokoferole, awenantramidyny, kwasy polifenolowe oraz inne), wielonienasycone kwasy tłuszczowe, w tym kwas α-linolenowy oraz fitosterole.

Prozdrowotny wpływ owsa i jego przetworów

Owies wykazuje działanie hipocholesterolemiczne, wpływa on na obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego we krwi. Dodatkowo, korzystnie dla organizmu reguluje poziom frakcji tzw. złego (LDL) i dobrego (HDL) cholesterolu.Zmniejsza ilość frakcji LDL i wpływa na wzrost poziomu HDL. Badania dowodzą, że spadek stężenia cholesterolu we krwi jest proporcjonalny do ilości spożywanych produktów owsianych i zawartych w nich β-glukanów.

Badania dowodzą, że spadek stężenia cholesterolu we krwi jest proporcjonalny do ilości spożywanych produktów owsianych i zawartych w nich β-glukanów. Naukowcy sugerują, że wprowadzenie do diety produktów owsianych dostarczając 3 g β-glukanów spowoduje zmniejszenie poziomu cholesterolu całkowitego o 2%, a stężenia LDL o 5%. Jest to niewątpliwie korzystny wpływ na organizm, który skutkować może zmniejszeniem ryzyka wystąpienia niedokrwiennej choroby serca o nawet 10%.  (Ripsin C). Za działanie hipoholesterolemiczne odpowiadają w szczególności zawarte w ziarnach owsa β-glukany, fitosterole, tokotrienole oraz nienasycone kwasy tłuszczowe [6].

Przetwory zawierające owies nie tylko działają na gospodarkę lipidową, ale również węglowodanową. Płatki oraz otręby owsiane bardzo korzystnie wpływają na układ pokarmowy. Regulują trawienie, wpływają one na opóźnienie opróżniania żołądka a także ograniczają trawienie i absorpcję w jelicie cienkim.

Ponadto produkty owsiane są zalecane osobom z zaburzoną tolerancją glukozy i chorych na cukrzyce typu II, ponieważ poprawiają kontrole glikemii. Błonnik – składnik ziaren owsa pęcznieje w żołądku dając tym samym szybsze uczucie sytości na długi czas co niewątpliwie jest korzystne dla osób zmagających się z nadwagą i otyłością. Dodatkowo poprawia on trawienie i pomaga w oczyszczaniu organizmu z toksyn, hamuje on także nadmierne wchłanianie tłuszczu z pożywienia [7].

Składniki owsa poza tym, że działają na układ krążenia oraz układ pokarmowy działają także, antyspazmatycznie, przeciwnowotworowo, wpływają również na wzmocnienie układu nerwowego oraz odpornościowego [2]. Badacze informują, że owies wpływa na poprawę koncentracji i samopoczucia, obniża zapotrzebowanie na sen oraz wykazuje działanie antypróchnicze [3]. Obecne w ziarnach omawianego zboża flawonoidy oraz związki saponinowe działają moczopędnie, biorą one udział w ochronie układu moczowego (nerek, pęcherza moczowego) [2].

Należy wspomnieć również o zawartych w owsie, mających silne właściwości antyoksydacyjne awenantramidach (specyficzne polifenole występujące tylko w ziarnach owsa), które działają przeciwmiażdżycowo, przeciwzapalnie, antyastmatycznie oraz antyalergicznie [1, 8, 10].

Bardzo długo można pisać o prozdrowotnym wpływie owsa  ekologiczne na organizm człowieka. Liczne badania dowodzą o jego wszechstronnym i niewątpliwie korzystnym oddziaływaniu na ludzkie zdrowie. W związku z powyższym naukowcy sugerują, aby to niezwykle cenne pod względem zdrowotnym zboże oraz jego przetwory spożywane kiedyś przez naszych dziadków powróciły do jadłospisów i stanowiły stały element codziennej diety każdego człowieka [4].

Piśmiennictwo:

1. Gani A., Wani S.M., Masoodi F.A., Hameed G., (2012): Whole-grain cereal bioactive compounds and their health benefits: a review. J. Food Process. Technol. t. 3, s. 1-10.
2. Gąsiorowski H. (2003): Wartość fizjologiczno-żywieniowa owsa. Przegl. Zboż.-Młyn. T. 47, s. 26-28.
3. Gąsiorowski H. (pod red.) (1995): Owies. Chemia i technologia. PWRiL, Poznań.
4. Kawka A., Achremowicz B., (2014): Owies – roślina XXI wieku. Wykorzystanie żywieniowe i przemysłowe. Nauka Przyr. Technol., t. 8, 3, s.41.
5. Lange E., (2010): Produkty owsiane, jako żywność funkcjonalna. Żywność Nauka Technologia Jakość. t. 3, 70 s.7-24.
6. Lásztity R., (1998): Oat grain – a wonderful reservoir of natural nutrients and biologically active substances. Food Rev. Int., t. 14, s. 99 – 119.
7. McKevith B,(2004): Nutritional aspects of cereals. Br. Nutr. Foundation Nutr. Bull., t.29, s.111-142.
8. Meydani M., (2009): Potential health benefits of avenanthramides of oats. Nutr. Rev. t. 67, s. 731-735.
9. Ripsin C., Keenan J., Jacobs D., Elmer P., Welch R., Van Horn L., Kiang L., Turnbull W., Thye F., Kestin M., Hegsted M., Davidson D ., Davidson M., Dugan L., Demark-Wahnefried W., Beling S., (1992): Oat Products and Lipid Lowering. A Meta-analysis JAMA, t. 267, s. 3317-332.
10. Zieliński H., Achremowicz B., Przygodzka M., (2012): Przeciwutleniacze ziarniaków zbóż. Żywność Nauka Technologia Jakość. t. 80, 1, s.5-26.